रसायनशास्त्रको नोबेल हेनरी कागन र केन्सो सोइलाई

फ्रान्सका वैज्ञानिक हेनरी बी. कागन र जापानका वैज्ञानिक केन्सो सोइले यस वर्षको रसायनशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार संयुक्त रूपमा पाउने भएका छन्। रोयल स्विडिस एकेडेमी अफ साइन्सेजले बुधबार स्टकहोममा विजेताको नाम सार्वजनिक गरेको छ।

जैविक पदार्थ बन्ने क्रममा हुने विशेष रासायनिक प्रक्रिया र स्वतः उत्प्रेरणासम्बन्धी खोजका लागि उनीहरूलाई सम्मान गरिएको हो। नोबेल समितिका अनुसार प्राणीले प्रयोग गर्ने एमिनो एसिडजस्ता प्रोटीनका आधारभूत तत्त्व 'काइरल' हुन्छन्। यस्ता अणुका दुई स्वरूप हुन्छन्, जुन ऐनामा देखिने प्रतिबिम्बजस्तै एकअर्कासँग मिल्छन्।

तर जीवित प्राणीमा तीमध्ये एउटा स्वरूप मात्र भेटिन्छ। प्रयोगशालामा भने सामान्यतया दुवै स्वरूप बराबर मात्रामा बन्ने गर्छन्। कागन र सोइको खोजले प्रयोगशालामा चाहिएको एउटा मात्र स्वरूप बढी मात्रामा बनाउने उपाय देखाएको छ।

यसअघि सोमबार चिकित्साशास्त्रतर्फ तीन वैज्ञानिक र मङ्गलबार भौतिकशास्त्रतर्फ एक जना विजेताको नाम घोषणा भएको थियो। चिकित्साशास्त्रको पुरस्कार मस्तिष्कको कार्यप्रणाली बुझ्ने अनुसन्धानसँग जोडिएको छ। गत वर्ष यही विधाको पुरस्कार ग्यास थुन्न सक्ने नयाँ आणविक संरचना विकास गर्ने तीन वैज्ञानिकलाई दिइएको थियो।

ती संरचनाले हावाबाट हरितगृह ग्यास सोस्ने र सुक्खा क्षेत्रमा आर्द्रता निकाल्ने प्रविधिको आधार तयार पारेका थिए। अब बिहीबार साहित्य, शुक्रबार शान्ति र आगामी सोमबार अर्थशास्त्रतर्फका विजेता घोषणा हुनेछन्।