बोलिभियामा जङ्गली बिरालोको नयाँ प्रजाति पहिचान

वैज्ञानिकले एक शताब्दीभन्दा लामो अन्तरालपछि जङ्गली बिरालोको नयाँ प्रजाति पहिचान गरेका छन्। यो बिरालो बोलिभियाको राजधानी ला पाजनजिकको युङ्गास भनिने पहाडी भेगमा फेला परेको हो। स्थानीयले यसलाई 'टिल्कायो' भन्ने गरेकाले वैज्ञानिक नाम 'लियोपार्डस टिल्कायो' राखिएको छ।

नेसनल जियोग्राफिकसँग आबद्ध वन्यजन्तु अनुसन्धानकर्ता पाओला नोगालेस-अस्कारुन्जका अनुसार बोलिभियाली एन्डिज क्षेत्रका बासिन्दाले यो जनावर लामो समयदेखि देखे पनि साधारण घरपालुवा बिरालो ठान्दै आएका थिए। सन् २०२१ देखि चलेको अध्ययन तथा आनुवंशिक जाँचपछि टोलीले यसलाई छुट्टै प्रजाति ठहर गरेको हो। यसअघि अन्तिम पटक सन् १९२३ मा उरुग्वेको पम्पास बिरालोलाई नयाँ प्रजातिका रूपमा वर्णन गरिएको थियो।

अनुसन्धानकर्ताका अनुसार करिब ४५ सेन्टिमिटर लामो टिल्कायो घरेलु बिरालोभन्दा अलि सानो हुन्छ र यसको कान गोलो तथा भुत्लामा चितुवाजस्तै थोप्ला हुन्छन्। हालसम्म २ वटा टिल्कायो मात्र भेटिएका छन् र दुवैको पूर्ण जिनोम अनुक्रमण गरिएको छ। भाले टिल्कायोलाई युङ्गासको एक पशु आश्रयस्थलमा राखिएको छ।

आक्रमणमा परेपछि उद्धार गरिएकी पोथीलाई भने पुनः वनमा फर्काइएको छ। अनुसन्धानको नतिजा बिहीबार 'करेन्ट बायोलोजी' जर्नलमा सार्वजनिक गरिएको छ। यो प्रजाति बोलिभियामा मात्र भेटिएको र यसको सङ्ख्या अत्यन्त थोरै भएकाले लोप हुने उच्च जोखिममा रहेको नोगालेस-अस्कारुन्जले बताउनुभएको छ।