गगन थापाको ‘समुन्नत नेपाल’: कल्याणकारी राज्यको खर्च र समावेशितामा प्रश्न

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले अघि सारेको 'समुन्नत नेपाल' अवधारणामाथि एक लेखकले खुला पत्र लेख्दै कल्याणकारी राज्यको खर्च कसले बेहोर्छ भन्ने प्रश्न उठाएका छन्। हिमालय टेलिभिजनमा प्रसारित थापाको अन्तर्वार्ता हेरेपछि पत्र लेखिएको उल्लेख छ। लेखकले कांग्रेसलाई पुरानो राजनीतिक भाष्य र चुनावी गणितबाट निकालेर अर्थतन्त्र, मानव पुँजी र अवसरको समानताको बहसमा ल्याउने थापाको प्रयासलाई सही दिशा भनेका छन्।

बीपी कोइरालाकालीन अर्थसामाजिक संरचनालाई आजको प्रविधि, पुँजी र श्रमसँग जस्ताको तस्तै जोडेर पार्टीको भविष्य खोज्न नसकिने लेखकको तर्क छ। थापाले राज्यले जन्मदेखि नै नागरिकको पोषण, स्वास्थ्य र शिक्षामा लगानी गर्नुपर्ने र विकास तथा पर्यावरणलाई एउटै प्रणालीका रूपमा हेर्नुपर्ने बताउनुभएको छ। तर गन्तव्य देखाउनु र त्यहाँ पुग्ने बाटो स्पष्ट पार्नु फरक कुरा भएको लेखकले औँल्याएका छन्।

करको दायरा, राजस्वको स्रोत र सार्वजनिक खर्चको जवाफदेहिता कसरी सुनिश्चित हुन्छ भन्ने जवाफ उनले मागेका छन्। बजारको शक्ति कसले नियन्त्रण गर्छ र पहिल्यै असमान प्रतिस्पर्धाको मैदान कसरी बदलिन्छ भन्ने प्रश्न पनि पत्रमा छ। सम्पत्ति सिर्जना गर्ने स्वतन्त्रतालाई एकाधिकार र आसेपासे पुँजीवादबाट अलग गर्नुपर्ने उनको माग छ।

ऐतिहासिक रूपमा शक्तिबाट बाहिर पारिएका समुदाय निर्णय प्रक्रियामा कसरी निर्णायक बन्छन् भन्ने विषय पनि लेखकले उठाएका छन्।