वसन्तपुरमा लाखे, पुलुकिसी र आकाश भैरवको नाच

इन्द्रजात्राका अवसरमा काठमाडौँको वसन्तपुरमा बुधबार लाखे, पुलुकिसी र हल्चोक आकाश भैरवको नाच प्रदर्शन गरिएको छ। असोज ७ गते निकालिएका यी परम्परागत नाचसँगै विभिन्न सांस्कृतिक झाँकी पनि प्रस्तुत गरिएका छन्। रातो कपाल फिँजाएका र आँखा तरेका माजिपा लाखे आजु हातमा रङ्गीबिरङ्गी पखेटा लिएर अगाडि बढ्दा हजारौँको भीडले ‘लाखे आयो’ भन्दै हल्ला गरेको थियो।

धिमे बाजाको ताल तीव्र हुँदै जाँदा पुराना इँटाले बनेका गल्ली दर्शकले भरिएका थिए। किलागलको चोकबाट घण्टा बजाउँदै सेतो ऐरावत हात्ती अर्थात् पुलुकिसी पनि निस्किएको थियो। सेतो फेटा बाँधेका फुच्चे झ्यालिन्चाले लाखेलाई जिस्क्याउँदै जात्रालाई थप रोचक बनाएका थिए।

किंवदन्तीअनुसार परापूर्वकालमा मझिपट क्षेत्र जंगलले ढाकिएको थियो र त्यहीँ बस्ने लाखेले एक ज्यापू युवतीलाई देखेर पहिलो नजरमै प्रेम गरेका थिए। युवतीको प्रेम पाउन उनले आफ्नो डरलाग्दो रूप छाडेर सामान्य मानिसकै भेष धारण गरेको कथा सुनाइन्छ। नेवार संस्कृतिमा दानवलाई समेत माया र सम्मान गर्दै ‘आजु’ अर्थात् कुलदेवताको दर्जा दिने परम्परा छ।

यी नाच र झाँकीका कारण काठमाडौँको ऐतिहासिक कोर क्षेत्र यतिबेला जात्रामय बनेको छ।