भक्तपुरको नवदुर्गा नाच: आठ महिना मखुन्डोसहित, चार महिना मखुन्डोबिना

नवदुर्गा देवगण जात्रा तथा मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अनुसार भक्तपुरको प्रसिद्ध नवदुर्गा नाच एक वर्षमा आठ महिना मखुन्डो लगाएर र झन्डै चार महिना मखुन्डो नलगाई नाचिन्छ। नाचमा भाग लिने कलाकार र बाजा बजाउने वादकलाई देवगण भनिन्छ। परम्पराअनुसार हरेक वर्ष नयाँ पुस्ताका देवगणलाई नाच र बाजाको तालिम दिइन्छ।

उनीहरूले विजयादशमीसम्ममा तालिम पूरा गरेपछि मात्र नाच औपचारिक रूपमा सुरु हुन्छ। नाचमा कलाकारहरू ब्रह्मायणी, महेश्वरी, कुमारी, भद्रकाली, वाराही, महाकाली र इन्द्रायणीजस्ता देवीको रूपमा प्रस्तुत हुन्छन्। गणेश, महादेव र श्वेत भैरवलगायत देवताको भूमिका पनि यही नाचमा समेटिएको छ।

सबै पात्र विभिन्न बाजाको ताल र भाकामा पाइला चाल्छन्। नाच वर्षभरि तोकिएका तिथिमितिमा भक्तपुरका २१ वटा स्थानमा प्रदर्शन गरिन्छ। भक्तपुरबाहिर काठमाडौँ उपत्यका आसपासका विभिन्न शक्तिपीठमा पनि देवगण पुगेर नाच देखाउँछन्।

उपत्यका वरपरका स्थानीय बस्तीमा समेत यो नाच प्रस्तुत गरिन्छ।