थारू बस्तीमा सोहराई: ढिकर रोटी र आकाशे बत्ती

थारू समुदायले लक्ष्मीपूजाको दिन आइतबारदेखि आफ्नो प्रमुख पर्व सोहराई परम्परागत रूपमा मनाउन थालेको छ। चितवनको कालिका नगरपालिकाकी थारू अगुवा बालकुमारी चौधरीका अनुसार अन्य समुदायले लक्ष्मीपूजा गर्दा थारू समुदायले यसलाई सोहराईका रूपमा मनाउँछ। वर्षभरि सुख, शान्ति रहोस् र घरको अन्न भण्डार भरियोस् भन्ने कामनासहित यो पर्व मनाइन्छ।

पर्वको मुख्य परिकार ढिकर रोटी हो, जसलाई नगर रोटी वा चौधरी रोटी पनि भनिन्छ। चामलको पिठो मुछेर आकार दिइएको रोटी 'एटलहरी' नामक परम्परागत भाँडोमा बाफमा पकाइन्छ। नवलपुरका थारू अगुवा गणेशमान महतोका अनुसार दसैँमा थोरै र तिहारमा सोह्रै आना धान पसाउने भएकाले पर्वलाई सोहराई भनिएको हो।

दसैँको १६ दिनपछि पर्ने भएकाले पनि यसलाई सोहराई भनिन्छ। नयाँ धानको पिठोबाट विभिन्न आकारका रोटी बनाउने र खेतीसँग जोडिएका सामग्री पुज्ने चलन छ। औँसीको साँझ रोटीको पूजा गरी केटाकेटीलाई लुटाइन्छ र गाईगोरुलाई देखाएर रोटी घर भित्र्याइन्छ।

भोलिपल्ट बिहान सबै औजार, घरका कोठा, कुल देवता र भुइँ देवताको पूजा गरिन्छ। कालिका नगरपालिका–५ का थारू बस्तीमा भने लर्कट नामक वनस्पतिको डाँठ बुनेर आकाशे बत्ती बनाइएको छ। यो बत्ती घर र गाईगोठमा झुन्ड्याएर लक्ष्मीपूजाको साँझदेखि दियो बालिन्छ।

विद्युतीय झिलिमिलीसँगै लोप हुँदै गएको यो सीप कतिपय थारू बस्तीले अझै जोगाएका छन्।