गुल्मीमा सराय नाचको रौनक, बसाइँसराइसँगै तराईसम्म पुग्यो परम्परा

गुल्मीमा बडादसैँको एकादशीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म विभिन्न कोट, शक्तिपीठ र मन्दिरमा सराय नाच देखाउने परम्परा छ। देवीको पूजापछि सहभागीहरू खुकुरी, तरबार, खुँडा, भाला र खड्ग बोकेर बाजागाजाको तालमा युद्धकलाझैँ नाच्छन्। यसपालि कोजाग्रत पूर्णिमाका दिन ऐतिहासिक स्थल मुसिकोटको जोगीथुममा परम्परागत शैलीमा यो नाच देखाइएको छ।

धुर्कोटको दरबारकोट, इस्माको ताल्तुङ, मालिकाका अर्जै, छाप र घमिरमा पनि सराय नाच हुन्छ। धार्मिक आस्था र ऐतिहासिक विरासतसँग गाँसिएको यो नाच गुल्मीको छुट्टै सांस्कृतिक पहिचान बनेको छ। पहाडबाट बसाइँ सरेकाहरूले यो परम्परा तराईसम्म पुर्‍याएका छन्।

दाङको लमहीमा बसाइँ सरेर आएका समुदायले करिब १८ वर्षदेखि देवी भगवतीको आराधनासहित सराय नाच निकाल्दै आएका छन्। सबै उमेरका मानिस सहभागी हुने यो नाचले नयाँ पुस्तालाई परम्परा सिकाउन सघाएको छ। प्युठानबाट आएका केशवराज पोख्रेलका अनुसार उहाँको जन्मथलोमा भगवती मन्दिर र कोटहरूमा सराय नाच र खड्गजात्रा निकालिन्थ्यो।

बसाइँ सरेपछि ओझेलमा परेको त्यो परम्परा अहिले लमहीमा निरन्तर चलेको उहाँले बताउनुभएको छ। गढवाकी सीता पौडेलले वर्षौंपछि लमहीमा सराय नाच हेर्न पाउँदा खुसी लागेको बताउनुभएको छ।