टर्की–साउदी–पाकिस्तान रक्षा सम्झौता संसद्मा, चार देशबीच 'बद्र' समझदारी

टर्की सरकारले साउदी अरब र पाकिस्तानसँग गरेको मक्का संयुक्त रक्षा सम्झौता अनुमोदनका लागि संसद्मा पेस गरेको छ। सम्झौताअनुसार तीनमध्ये कुनै एक देशमाथि सशस्त्र हमला भए त्यसलाई तीनै देशमाथिको हमला मानिनेछ। गत अगस्टमा भएको यस सम्झौतामा पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफ, टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगान र साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानले हस्ताक्षर गर्नुभएको थियो।

टर्की र पाकिस्तानले सम्झौता इरान वा कुनै अर्को देशलाई लक्षित नगरिएको जनाएका छन्। यमनमा लड्न वा हुथी विद्रोहीविरुद्ध सेना नपठाउने टर्कीले स्पष्ट पारेको छ। टर्कीको सरकारी प्रसारक टीआरटीका अनुसार १६ बुँदे सम्झौतामा गुप्तचर सूचना साटासाट, प्रविधि हस्तान्तरण, हतियार उत्पादन र संयुक्त सैन्य तालिमको व्यवस्था छ।

सम्झौताअनुसार पहिलो १० वर्ष कुनै पनि देश यसबाट बाहिरिन पाउने छैन। टर्कीमा संसदीय समितिको समीक्षापछि मात्र अनुमोदन हुनेछ भने सेना परिचालनका लागि छुट्टै संसदीय स्वीकृति चाहिनेछ। पाकिस्तानले भने संसदीय अनुमोदनको प्रक्रिया सुरु गरेको छैन।

सम्झौताको सचिवालय साउदी अरबमा रहनेछ र सेवानिवृत्त पाकिस्तानी जनरल नौमान महमुद यसको पहिलो महासचिव चयन हुनुभएको छ। यसैबीच, टर्की, कतार, इन्डोनेसिया र पाकिस्तानले बुधबार दोहामा रक्षा उद्योग सहकार्यका लागि 'बद्र' समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गरेको टर्कीको रक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ।