दसैँका विविध रूप: नेपालगन्जमा मुस्लिम अगुवाले टीका लगाए, धनकुटाको आठपहरिया समुदायमा दसैँ नमनाइने, पहाड र मधेसको टीका फरक

विजयादशमीमा देशका विभिन्न समुदायले दसैँ फरक–फरक तरिकाले मनाएका छन्। बाँकेको नेपालगन्जमा मुस्लिम समुदायका अगुवाहरूले पनि बुधबार हिन्दु मान्यजनबाट दसैँको टीका र जमरा थापेका छन्। नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका केन्द्रीय सदस्य अब्दुल वाहिद मन्सुरीले दसैँ, तिहार, रक्षाबन्धन र होलीजस्ता पर्व दुवै समुदाय मिलेर मनाउने गरेको बताउनुभएको छ।

उहाँका अनुसार ईद, बकराईद र मोहर्रमजस्ता मुस्लिम पर्वमा पनि हिन्दु मान्यजनलाई बोलाएर सँगै मनाउने चलन छ। नेपालगन्जका दुवै समुदायले वर्षौँदेखि एकअर्काका चाड मिलेर मनाउँदै आएका छन्। उता, धनकुटा नगर क्षेत्रमा मात्र बसोबास गर्ने आठपहरिया समुदाय दसैँ मनाउँदैन।

किरात आठपहरिया समाज धनकुटाका अध्यक्ष अष्टमान आठपहरियाका अनुसार राणाकालमा दसैँ अनिवार्य गर्ने सरकारी आदेशको अवज्ञाको इतिहास यो समुदायसँग जोडिएको छ। संस्कृतिविद् रामदयाल राकेशका अनुसार तराई–मधेसमा पहाडजस्तो रातो टीका र जमरा लगाउने चलन व्यापक छैन। तर दुवै क्षेत्रमा परिवारका ज्येष्ठ सदस्यले कान्छालाई आशीर्वाद दिने परम्परा उस्तै छ।

राकेशका अनुसार टीका लगाउनुको मूल अर्थ आफूभन्दा सानालाई आशीर्वाद दिनु हो। कतिपय समुदायमा भने चामल र दही मिसाएर सेतो टीका लगाउने परम्परा छ।